सय्यद अब्दुल्ला

व्हिएतनामची अर्थव्यवस्था जगातील ४४ व्या क्रमांकाची सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे आणि १९८० च्या दशकाच्या मध्यापासून व्हिएतनामने खुल्या बाजार-आधारित अर्थव्यवस्थेच्या पाठिंब्याने अत्यंत केंद्रीकृत कमांड अर्थव्यवस्थेतून प्रचंड परिवर्तन घडवून आणले आहे.

आश्चर्याची गोष्ट नाही की, ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक आहे, ज्याचा वार्षिक GDP विकास दर सुमारे 5.1% असण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे 2050 पर्यंत तिची अर्थव्यवस्था जगातील 20 व्या क्रमांकाची सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल.

असं असलं तरी, जगात एक चर्चा अशी आहे की व्हिएतनाम हे सर्वात मोठ्या उत्पादन केंद्रांपैकी एक बनण्याच्या तयारीत आहे आणि त्याच्या मोठ्या आर्थिक प्रगतीसह चीनला मागे टाकण्याची शक्यता आहे.

विशेष म्हणजे, व्हिएतनाम या प्रदेशात उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास येत आहे, प्रामुख्याने कापड आणि पादत्राणे आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रासाठी.

दुसरीकडे, ८० च्या दशकापासून चीन त्याच्या प्रचंड कच्च्या मालासह, मनुष्यबळासह आणि औद्योगिक क्षमतेसह जागतिक उत्पादन केंद्राची भूमिका बजावत आहे. औद्योगिक विकासाकडे भरपूर लक्ष दिले गेले आहे जिथे यंत्रसामग्री आणि धातू उद्योगांना सर्वोच्च प्राधान्य मिळाले आहे.

वॉशिंग्टन आणि बीजिंगमधील संबंध हळूहळू कोसळत असताना, जागतिक पुरवठा साखळींचे भविष्य अनिश्चित आहे. व्हाईट हाऊसचे अप्रत्याशित संदेश अमेरिकेच्या व्यापार धोरणाच्या दिशेबद्दल प्रश्न उपस्थित करत असले तरी, व्यापार युद्धावरील शुल्क अजूनही लागू आहे.

दरम्यान, बीजिंगच्या प्रस्तावित राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्यामुळे होणारा परिणाम, जो हाँगकाँगच्या स्वायत्ततेला प्रतिबंधित करण्याचा धोका निर्माण करतो, त्यामुळे दोन्ही महासत्तांमधील आधीच नाजूक असलेल्या पहिल्या टप्प्यातील व्यापार कराराला आणखी धोका निर्माण होतो. वाढत्या कामगार खर्चाचा उल्लेख न करता, चीन कमी कामगार-केंद्रित उच्च दर्जाच्या उद्योगाचा पाठपुरावा करेल.

वैद्यकीय पुरवठा मिळवण्याच्या आणि कोविड-१९ लस विकसित करण्याच्या शर्यतीशी जोडलेली ही उग्रता, वेळेवर उपलब्ध होणाऱ्या पुरवठा साखळ्यांचे पुनर्मूल्यांकन करण्यास प्रवृत्त करत आहे ज्या कार्यक्षमतेला इतर सर्व गोष्टींपेक्षा प्राधान्य देतात.

त्याच वेळी, चीनने केलेल्या कोविड-१९ हाताळणीमुळे पाश्चात्य शक्तींमध्ये अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. तर, एप्रिल २०२० मध्ये सामाजिक अंतराचे उपाय कमी करणारे आणि समाज पुन्हा सुरू करणारे व्हिएतनाम हे प्राथमिक देशांपैकी एक आहे, जिथे बहुतेक देश कोविड-१९ च्या तीव्रतेचा आणि प्रसाराचा सामना करण्यास सुरुवात करत आहेत.

या कोविड-१९ साथीच्या काळात व्हिएतनामने मिळवलेल्या यशाने जग थक्क झाले आहे.

उत्पादन केंद्र म्हणून व्हिएतनामची शक्यता

या उलगडणाऱ्या जागतिक परिस्थितीत, वाढत्या आशियाई अर्थव्यवस्थे - व्हिएतनाम - पुढील उत्पादन शक्तीगृह बनण्यासाठी स्वतःला सज्ज करत आहे.

कोविड-१९ नंतरच्या जगात मोठा वाटा उचलण्यासाठी व्हिएतनाम एक मजबूत दावेदार म्हणून समोर आला आहे.

अमेरिकेतील उत्पादन उत्पादनाची तुलना १४ आशियाई देशांमधून होणाऱ्या उत्पादन आयातीशी करणाऱ्या केर्नी यूएस रीशोरिंग इंडेक्सनुसार, २०१९ मध्ये चीनी आयातीत १७% घट झाल्यामुळे ते विक्रमी उच्चांकावर पोहोचले.

दक्षिण चीनमधील अमेरिकन चेंबर ऑफ कॉमर्सला असेही आढळून आले की देशाच्या दक्षिणेकडील ६४% अमेरिकन कंपन्या उत्पादन इतरत्र हलवण्याचा विचार करत आहेत, असे एका मध्यम अहवालात म्हटले आहे.

२०१९ मध्ये व्हिएतनामची अर्थव्यवस्था ८% ने वाढली, निर्यातीत वाढ झाल्याने ती वाढली. यावर्षी ती १.५% ने वाढण्याची अपेक्षा आहे.

कोविड-१९ च्या सर्वात वाईट परिस्थितीत जागतिक बँकेने भाकित केले आहे की व्हिएतनामचा जीडीपी या वर्षी १.५% पर्यंत घसरेल, जो त्याच्या बहुतेक दक्षिण आशियाई शेजाऱ्यांपेक्षा चांगला आहे.

याशिवाय, कठोर परिश्रम, देशाचे ब्रँडिंग आणि अनुकूल गुंतवणूक परिस्थिती निर्माण करण्याच्या संयोजनामुळे, व्हिएतनामने परदेशी कंपन्या/गुंतवणूक आकर्षित केली आहे, ज्यामुळे उत्पादकांना आसियान मुक्त व्यापार क्षेत्रात प्रवेश मिळाला आहे आणि आशियातील देशांसह आणि युरोपियन युनियन तसेच यूएसए सोबत प्राधान्य व्यापार करार झाले आहेत.

अलिकडच्या काळात देशाने वैद्यकीय उपकरणांचे उत्पादन वाढवले ​​आहे आणि कोविड-१९ बाधित देशांना तसेच अमेरिका, रशिया, स्पेन, इटली, फ्रान्स, जर्मनी आणि युके यांना संबंधित देणग्या दिल्या आहेत हे वेगळे सांगायला नको.

आणखी एक महत्त्वाचा नवीन विकास म्हणजे अधिकाधिक अमेरिकन कंपन्यांचे उत्पादन चीनमधून व्हिएतनाममध्ये जाण्याची शक्यता. आणि बाजारपेठेतील चीनचा वाटा कमी होत असताना व्हिएतनामच्या अमेरिकन कपड्यांच्या आयातीतील वाटा नफा झाला आहे - देशाने चीनलाही मागे टाकले आणि या वर्षी मार्च आणि एप्रिलमध्ये अमेरिकेला सर्वात जास्त कपड्यांचा पुरवठादार म्हणून स्थान मिळवले.

२०१९ च्या अमेरिकेतील व्यापाराच्या आकडेवारीवरून ही परिस्थिती दिसून येते, व्हिएतनामची अमेरिकेतील एकूण निर्यात ३५% किंवा १७.५ अब्ज डॉलर्सने वाढली.

गेल्या दोन दशकांपासून, विविध उद्योगांना सेवा देण्यासाठी देश मोठ्या प्रमाणात बदलत आहे. व्हिएतनाम आपल्या मुख्यतः कृषी अर्थव्यवस्थेपासून दूर जाऊन अधिक बाजारपेठ-आधारित आणि औद्योगिक-केंद्रित अर्थव्यवस्था विकसित करत आहे.

अडचणींवर मात करायची आहे

परंतु जर देशाला चीनच्या खांद्याला खांदा लावून काम करायचे असेल तर अनेक अडथळ्यांना तोंड द्यावे लागेल.

उदाहरणार्थ, व्हिएतनामच्या स्वस्त कामगार-आधारित उत्पादन उद्योगाचे स्वरूप संभाव्य धोका निर्माण करते - जर देश मूल्य साखळीत पुढे गेला नाही, तर बांगलादेश, थायलंड किंवा कंबोडियासारखे प्रदेशातील इतर देश देखील स्वस्त कामगार पुरवतील.

याव्यतिरिक्त, जागतिक पुरवठा साखळीशी अधिक सुसंगत राहण्यासाठी हाय-टेक उत्पादन आणि पायाभूत सुविधांमध्ये अधिक गुंतवणूक आणण्यासाठी सरकारच्या सर्वतोपरी प्रयत्नांमुळे, व्हिएतनाममध्ये केवळ मर्यादित बहुराष्ट्रीय कंपन्यांकडे (MNCs) मर्यादित संशोधन आणि विकास (R&D) उपक्रम आहेत.

कोविड-१९ महामारीने हे देखील उघड केले की व्हिएतनाम कच्च्या मालाच्या आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे आणि केवळ निर्यातीसाठी उत्पादनांचे उत्पादन आणि असेंबलिंगची भूमिका बजावत आहे. मोठ्या प्रमाणात बॅकवर्ड लिंकिंग सपोर्ट उद्योगाशिवाय, चीनसारख्या उत्पादनाच्या मोठ्या प्रमाणात गरज भागवणे हे एक स्वप्नच राहील.

या व्यतिरिक्त, इतर अडचणींमध्ये कामगार गटाचा आकार, कुशल कामगारांची उपलब्धता, उत्पादन मागणीत अचानक वाढ होण्याची क्षमता आणि बरेच काही समाविष्ट आहे.

आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे व्हिएतनामचे सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSMEs) - ज्यांचे एकूण उद्योगांपैकी 93.7% भाग आहेत - ते अतिशय लहान बाजारपेठांपुरते मर्यादित आहेत आणि त्यांचे कामकाज मोठ्या संख्येने लोकांपर्यंत पोहोचवू शकत नाहीत. कोविड-19 साथीच्या आजाराप्रमाणेच, संकटकाळात ते एक गंभीर अडथळा ठरते.

म्हणूनच, व्यवसायांनी मागे हटून त्यांच्या पुनर्स्थितीकरण धोरणाचा पुनर्विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे - कारण देशाला अजूनही चीनच्या गतीशी जुळवून घेण्यासाठी बरेच मैल बाकी आहेत, त्यामुळे शेवटी 'चीन-प्लस-वन' धोरण स्वीकारणे अधिक वाजवी ठरेल का?