भविष्यातील संकटांसाठी तयारी करण्यासाठी पायाभूत सुविधा आणि शाश्वततेमध्ये वाढत्या गुंतवणुकीद्वारे पुरवठा साखळी लवचिकता निर्माण करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या व्यापार आणि विकास परिषदेने (UNCTAD) जागतिक शिपिंग आणि लॉजिस्टिक्सना आवाहन केले आहे. UNCTAD बंदरे, ताफ्या आणि अंतर्गत प्रदेशातील कनेक्शनना कमी-कार्बन उर्जेकडे संक्रमण करण्याचे आवाहन करत आहे.

UNCTAD च्या प्रमुख प्रकाशन, 'मेरीटाइम ट्रान्सपोर्ट इन रिव्ह्यू २०२२' नुसार, गेल्या दोन वर्षांच्या पुरवठा साखळी संकटामुळे सागरी लॉजिस्टिक्स क्षमतेसाठी पुरवठा आणि मागणी यांच्यात तफावत दिसून आली आहे, ज्यामुळे मालवाहतुकीचे दर वाढले आहेत, गर्दी वाढली आहे आणि जागतिक मूल्य साखळींमध्ये गंभीर व्यत्यय आला आहे.

जगातील व्यापारी मालाच्या ८०% पेक्षा जास्त वाहतूक जहाजांवर होते आणि बहुतेक विकसनशील देशांमध्ये त्यांचा वाटा त्याहूनही जास्त असल्याचे आकडेवारी दर्शवित असल्याने, पुरवठा साखळी विस्कळीत करणाऱ्या, इंधन महागाई वाढवणाऱ्या आणि गरिबांच्या जीवनावर परिणाम करणाऱ्या धक्क्यांसाठी लवचिकता निर्माण करण्याची तातडीची गरज आहे, असे या प्रकाशनाच्या अहवालात प्रकाशित झाले आहे.

ग्राहकोपयोगी वस्तूंच्या वाढत्या मागणीसह कडक लॉजिस्टिक्स पुरवठा आणि ई-कॉमर्समुळे कंटेनरसाठी स्पॉट फ्रेट दर २०२१ मध्ये महामारीपूर्वीच्या पातळीच्या पाचपट वाढले आहेत आणि २०२२ च्या सुरुवातीला ते सर्वकालीन शिखरावर पोहोचले आहेत, ज्यामुळे ग्राहकांच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत. २०२२ च्या मध्यापासून दरांमध्ये घट झाली आहे, परंतु चालू ऊर्जा संकटामुळे तेल आणि गॅस टँकर कार्गोसाठी ते उच्च राहिले आहेत.

UNCTAD देशांना शिपिंग मागणीतील संभाव्य बदलांचे काळजीपूर्वक मूल्यांकन करण्याचे आणि खाजगी क्षेत्राला सहभागी करून घेण्याचे आवाहन करते. अहवालानुसार, त्यांनी बंदर कनेक्टिव्हिटी वाढवावी, स्टोरेज आणि वेअरहाऊसिंग जागा आणि क्षमता वाढवावी आणि कामगार आणि उपकरणांची कमतरता कमी करावी.

UNCTAD अहवालात पुढे असे सुचवण्यात आले आहे की पुरवठा साखळीतील अनेक व्यत्यय व्यापार सुलभीकरणाद्वारे कमी केले जाऊ शकतात, विशेषतः डिजिटायझेशनद्वारे, ज्यामुळे बंदरांवर प्रतीक्षा आणि क्लिअरन्सचा वेळ कमी होतो आणि इलेक्ट्रॉनिक कागदपत्रे आणि पेमेंटद्वारे कागदपत्र प्रक्रिया वेगवान होते.

वाढत्या कर्ज घेण्याच्या खर्चामुळे, निराशाजनक आर्थिक परिस्थिती आणि नियामक अनिश्चिततेमुळे हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करणाऱ्या नवीन जहाजांमध्ये गुंतवणूक होण्यास अडथळा निर्माण होईल, असे अहवालात म्हटले आहे. वाढत्या कर्ज घेण्याच्या खर्चामुळे, निराशाजनक आर्थिक परिस्थिती आणि नियामक अनिश्चितता यामुळे हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करणाऱ्या नवीन जहाजांमध्ये गुंतवणूक होण्यास अडथळा निर्माण होईल, असे अहवालात म्हटले आहे.

UNCTAD आंतरराष्ट्रीय समुदायाला आवाहन करते की, हवामान बदलामुळे सर्वात जास्त नकारात्मक परिणाम झालेल्या आणि त्याच्या कारणांमुळे कमीत कमी प्रभावित झालेल्या देशांवर सागरी वाहतुकीतील हवामान बदल कमी करण्याच्या प्रयत्नांचा नकारात्मक परिणाम होऊ नये याची खात्री करावी.

विलीनीकरण आणि अधिग्रहणांद्वारे क्षैतिज एकात्मतेने कंटेनर शिपिंग उद्योगात क्रांती घडवून आणली आहे. शिपिंग कंपन्या टर्मिनल ऑपरेशन्स आणि इतर लॉजिस्टिक्स सेवांमध्ये गुंतवणूक करून उभ्या एकात्मतेचा पाठपुरावा करत आहेत. १९९६ ते २०२२ पर्यंत, कंटेनर क्षमतेतील शीर्ष २० वाहकांचा वाटा ४८% वरून ९१% पर्यंत वाढला आहे. गेल्या पाच वर्षांत, चार प्रमुख ऑपरेटर्सनी त्यांचा बाजारातील वाटा वाढवला आहे, ज्यामुळे जगातील निम्म्याहून अधिक शिपिंग क्षमतेवर नियंत्रण आहे, असे अहवालात म्हटले आहे.

UNCTAD स्पर्धा आणि बंदर अधिकाऱ्यांना स्पर्धेचे संरक्षण करण्यासाठी उपाययोजनांद्वारे उद्योग एकत्रीकरणाला तोंड देण्यासाठी एकत्र काम करण्याचे आवाहन करते. संयुक्त राष्ट्रांच्या स्पर्धा नियम आणि तत्त्वांनुसार, सागरी वाहतुकीत सीमापार स्पर्धाविरोधी वर्तनाचा सामना करण्यासाठी अधिक आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचा आग्रह या अहवालात करण्यात आला आहे.